Davam Hangi Mahkemede Açılır? Görev ve Yetki
Son güncelleme:
Özet Cevap
Görev, davanıza hangi TÜR mahkemenin bakacağıdır (sulh mu asliye mi, asliye ceza mı ağır ceza mı). Yetki ise hangi YERdeki mahkemenin bakacağıdır. Görevi yanlış seçerseniz dava görevsizlikten, yetkiyi yanlış seçerseniz yetkisizlikten reddedilebilir.
İki ayrı soru
Dava açmadan önce iki soruyu ayrı ayrı yanıtlamanız gerekir:
- Görev: Davama hangi tür mahkeme bakar? (Örneğin sulh hukuk mu, asliye hukuk mu?)
- Yetki: Bu türden mahkemelerin hangisine, yani hangi şehirdeki/adliyedeki mahkemeye başvururum?
Birincisi mahkemenin cinsini, ikincisi yerini belirler. İkisini birlikte doğru seçmeniz gerekir.
Görev: hangi tür mahkeme?
Görev, işin türüne ve ağırlığına göre kanunla belirlenir. Örnekler:
- Hukuk davaları: Genel görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Kanunun açıkça saydığı belirli işlere ise sulh hukuk mahkemesi bakar. Ayrıca aile, iş, tüketici, ticaret gibi özel mahkemeler kendi alanlarına bakar.
- Ceza davaları: Suçun ağırlığına göre asliye ceza veya ağır ceza mahkemesi görevlidir.
Hangi mahkemenin neye baktığını görmek için: Mahkemeler
Görev kamu düzenindendir. Taraflar anlaşarak görevi değiştiremez. Mahkeme, görevli olup olmadığını kendiliğinden ve yargılamanın her aşamasında inceler.
Yetki: hangi yerdeki mahkeme?
Yetki, davanın hangi yerdeki mahkemede açılacağını belirler.
- Genel kural: Dava, davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılır.
- Özel kurallar: Bazı davalarda kanun farklı bir yer gösterir. Örneğin taşınmazın aynına (mülkiyet, sınır vb.) ilişkin davalar taşınmazın bulunduğu yerde açılır ve bu yetki kesindir — başka yerde açılamaz.
Bazı davalarda birden çok yer yetkili olabilir; bu durumda seçim hakkı davacınındır. Kesin yetki hâllerinde ise seçim yoktur.
Yanlış mahkemeye açarsanız ne olur?
- Görev yanlışsa: Mahkeme görevsizlik kararı verir.
- Yetki yanlışsa (kesin yetki hâllerinde veya karşı taraf süresinde itiraz ederse): Mahkeme yetkisizlik kararı verir.
Her iki hâlde de davanız hemen kaybolmaz: karardan sonra kanunda öngörülen iki haftalık süre içinde başvurursanız, dosya görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilir.
İyi haber: Görevsizlik veya yetkisizlik nedeniyle dosya başka mahkemeye gönderildiğinde başvurma harcı yeniden alınmaz. Ayrıntı: Dava Açarken Ne Kadar Harç ve Gider Ödenir?
Emin değilseniz
Görev ve yetki kuralları teknik olabilir. Emin değilseniz:
- Adliyedeki ön büroya danışın.
- Mümkünse bir avukatla görüşün — Ücretsiz Avukat Nasıl Talep Edilir?
Dava açma sürecinin tamamı için: Dava Nasıl Açılır?
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Somut durumunuz için bir avukata veya adliyeye danışın.