Dava Nasıl Açılır? Adım Adım Süreç

Başlamadan önce: dava tek yol mu?

Bazı uyuşmazlıklarda doğrudan dava açamazsınız; önce bir ön aşamayı tamamlamanız gerekir. Bunlara dava şartı olan zorunlu arabuluculuk denir.

• İşçi–işveren uyuşmazlıkları (işe iade, kıdem, ihbar tazminatı vb.)
• Ticari davalardaki para alacakları
• Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklar ve komşuluk hukukundan doğan bazı uyuşmazlıklar

Bu kategorilerdeki hasımlı (karşı tarafı olan) davalarda arabuluculuk şarttır. Çekişmesiz yargı işlerinde, yani karşı tarafı bulunmayan taleplerde aranmaz.

Bu davalarda arabulucuya başvurmadan dava açarsanız, dava usulden reddedilir. Arabuluculuk anlaşmazlıkla sonuçlanırsa size verilen son tutanağı dava dilekçenize eklemeniz gerekir.

Kapsamda olup olmadığınızdan emin değilseniz adliyedeki arabuluculuk bürosuna sorun.

1. Dilekçeyi hazırlayın

Dava dilekçesinde bulunması gerekenler:

• Mahkemenin adı — dilekçe hangi mahkemeye hitaben yazılıyorsa o yazılır. Yeni dava açarken dosya henüz olmadığı için “Ankara Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine” denir.
• Davacı — adınız, soyadınız, T.C. kimlik numaranız, adresiniz
• Davalı — karşı tarafın adı, soyadı ve bilinen adresi
• Dava konusu ve değeri — talebiniz para ile ölçülebiliyorsa miktarı
• Açıklamalar — olayın tarih sırasına göre anlatımı
• Hukuki sebepler — dayandığınız kanun hükümleri
• Deliller — tanık, belge, bilirkişi, keşif…
• Sonuç ve istem — mahkemeden tam olarak ne istediğiniz
• Tarih ve imza

En kritik bölüm “sonuç ve istem”dir. Mahkeme, talep etmediğiniz bir şeye kendiliğinden karar veremez. İstediğinizi açık ve eksiksiz yazın.

Kaç nüsha? Dilekçenin aslı mahkemeye, ayrıca her davalı için birer nüsha gerekir. Delil olarak sunduğunuz belgeleri de aynı sayıda çoğaltın.

Dilekçe başka bir adliyeye gönderilecekse

Bulunduğunuz adliyeden başka bir adliyedeki mahkemeye dilekçe göndertecekseniz, başlık iki satırlı yazılır: önce dilekçenin asıl gideceği mahkeme, sonra teslim ettiğiniz yerdeki nöbetçi mahkeme.

Edirne 3. Asliye Hukuk Mahkemesine
gönderilmek üzere
Ankara Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine

Bu tür dilekçelerde dosya numarası ve T.C. kimlik numarası yazmanız şarttır. Yoksa dilekçeniz ulaştığında mahkeme onu doğru dosyaya ekleyemez.

2. Dilekçeyi teslim edin

Dilekçenizi ve eklerini ön büroya verirsiniz. Adliyede ön büro yoksa tevzi bürosuna başvurursunuz. Doğrudan belirli bir mahkemeye gitmenize gerek yoktur.

Ayrıntılı anlatım: Dilekçe Nereye Verilir?

3. Harç ve gider avansını yatırın

Size bir tahsilat belgesi verilir. Ödemeyi adliyedeki vezneye yaparsınız.

İki ayrı kalem ödersiniz: harçlar (devlete, vergi niteliğinde) ve gider avansı (tebligat, bilirkişi, keşif masrafları için; harcanmayanı iade edilir).

Ayrıntı: Dava Açarken Ne Kadar Harç ve Gider Ödenir?

Harç ödenmeden dosya açılmaz. Ödemeyi tamamlamadan davanız açılmış sayılmaz.

Maddi imkânınız yoksa adli yardım talep edebilirsiniz — bkz. Ücretsiz Avukat Nasıl Talep Edilir?

4. Tevzi: dosya bir mahkemeye düşer

Harç yatırıldıktan sonra dosyanız, o iş için görevli mahkemeler arasından otomatik olarak birine dağıtılır. Hangi mahkemeye düşeceğini seçemezsiniz.

Bu aşamadan sonra elinize esas numarası geçer: 2026/123 Esas gibi. Bundan sonraki her işlemde bu numarayı kullanacaksınız — not edin.

Maddi imkânınız yoksa adli yardım talep edebilirsiniz — bkz. Ücretsiz Avukat Nasıl Talep Edilir?

5. Dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir

Mahkeme, dava dilekçenizi davalıya tebliğ eder. Davalının cevap dilekçesi verme süresi, tebliğden itibaren iki haftadır. Davalı, süresi içinde başvurup mahkemeden ek süre isteyebilir.

Cevap gelirse size tebliğ edilir; siz cevaba cevap, davalı da ikinci cevap dilekçesi verebilir. Bu dört dilekçenin tamamlanmasına dilekçeler aşaması denir.

6. Ön inceleme duruşması

Dilekçeler tamamlanınca mahkeme ön inceleme duruşması yapar. Burada:

• Dava şartları ve ilk itirazlar incelenir
• Tarafların üzerinde anlaştığı ve anlaşamadığı noktalar tespit edilir
• Taraflar sulhe veya arabuluculuğa teşvik edilir
• Delillerin toplanması için süre verilir

Bu duruşmaya katılın. Mazeretsiz katılmayan taraf, diğer tarafın iddialarını kabul etmiş sayılabilecek sonuçlarla karşılaşabilir.

7. Tahkikat: delillerin toplanması

Davanın en uzun aşamasıdır. Tanıklar dinlenir, bilirkişi raporu alınır, gerekiyorsa keşif yapılır. Birden fazla duruşma yapılır ve dava genellikle burada uzar.

8. Sözlü yargılama ve hüküm

Deliller toplandıktan sonra taraflar son beyanlarını sunar, mahkeme kararını açıklar. Kararın gerekçeli hâli sonradan yazılıp taraflara tebliğ edilir.

9. Karardan memnun değilseniz

Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilirsiniz. Bu süre kesindir; kaçırırsanız karar kesinleşir.

İstinaf başvurusu, kararı veren mahkemeye verilen bir dilekçeyle yapılır; dosya bölge adliye mahkemesine gönderilir. İstinaf kararına karşı da, kanunun izin verdiği hâllerde temyiz yolu açıktır.

Süreç ne kadar sürer?

Dürüst cevap: değişir. Mahkemenin iş yoğunluğuna, bilirkişi incelemesi gerekip gerekmediğine, tanık sayısına ve tebligatların ne kadar sürdüğüne bağlıdır. Basit bir dava bir yıldan kısa sürebilirken, bilirkişi ve keşif gerektiren davalar birkaç yıl sürebilir.

Dosyanızın durumunu e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portal’dan takip edebilirsiniz.

Bu sayfadaki dayanaklar

Dayanak: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 127/1. Son kontrol: 2026-07-31.

Dayanak: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 345/1. Son kontrol: 2026-07-31.

Ayrıntı ve tüm dayanakların listesi için kaynaklar sayfasına bakın.