Sulh Hukuk Mahkemesi Nedir, Hangi Davalara Bakar?

Kısaca: ne işe bakar?

Sulh hukuk mahkemesi özel görevli bir mahkemedir. Yani “her hukuk davası” buraya açılmaz — yalnızca kanunun açıkça saydığı dava ve işlere bakar.

Kanunda sayılmayan bütün hukuk davaları asliye hukuk mahkemesinde görülür. Asliye hukuk genel görevli mahkemedir; sulh hukuk ise sayılı konularla sınırlıdır.

Hangi davalara bakar?

Kira uyuşmazlıkları

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıkların tamamı sulh hukuk mahkemesindedir:

• Kiralanan taşınmazın tahliyesi
• Kira bedelinin tespiti
• Kira bedelinin uyarlanması
• Kira ilişkisinden doğan alacak ve tazminat davaları

İstisna: İlamsız icra yoluyla yapılan tahliye takipleri ve bunlara bağlı itirazın kaldırılması / tahliye talepleri buraya girmez. O işler icra dairesi ile icra mahkemesinin görev alanındadır.

Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu)

Taşınır ve taşınmaz mallarda paydaşlığın (ortaklığın) giderilmesi ve malın paylaştırılması davaları burada görülür.

Halk arasında izale-i şuyu denen dava budur: miras kalan bir evi kardeşler paylaşamıyorsa açılır.

Zilyetliğin korunması

Zilyetlik, bir şeyi fiilen elinde bulundurmak demektir — tapuda kimin üstüne kayıtlı olduğundan ayrı bir şeydir. Taşınır ve taşınmaz mallarda şu davalar sulh hukuktadır:

• Zilyetliğin korunması
• Zilyetliğe yapılan tecavüzün önlenmesi
• Zilyetliğin iadesi (geri verilmesi)

Dikkat — burada bir çizgi var. Davada mülkiyet veya ayni hak iddiası tartışılacaksa görev asliye hukuk mahkemesine geçer. Örneğin tapu iptali istiyorsanız ya da “burası benim mülküm” diyerek elatmanın önlenmesini talep ediyorsanız, dava sulh hukukta değil asliye hukukta görülür.

Kabaca: “Ben kullanıyordum, engellendim” → sulh hukuk. “Burası benim mülküm” → asliye hukuk.

Kanunun ayrıca görevli kıldığı işler

Başka kanunların özel olarak sulh hukuk mahkemesini görevlendirdiği dava ve işler de buraya gelir — örneğin Kat Mülkiyeti Kanunu ve Türk Medeni Kanunu’ndaki bazı düzenlemeler.

Karşı tarafı olmayan işler (çekişmesiz yargı)

Sulh hukuk mahkemesinin ikinci büyük işi, davalısı olmayan taleplerdir. Bunlara çekişmesiz yargı işi denir.

Vesayet ve kayyım

Sulh hukuk mahkemesi aynı zamanda vesayet makamıdır. Şu işler buradan yürür:

• Vesayet altına alma
• Vasi atanması
• Kayyım atanması
• Yasal danışman atanması
• Bunların azli (görevden alınması)

Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)

Mirasçılık belgesinin verilmesi ve iptali talepleri sulh hukuk mahkemesinin görevindedir.

Ama önce notere gidin — çoğu durumda yeterli. Çekişmesiz mirasçılık belgeleri noterlerden de alınabilir; daha hızlı ve daha kolaydır.

Doğrudan sulh hukuk mahkemesine başvurmanız gereken durumlar:

• Nüfus kayıtlarında eksiklik veya uyuşmazlık varsa
• Mirasçılardan biri yabancı uyrukluysa
• Mevcut mirasçılık belgesinin iptalini istiyorsanız

Bu haller yoksa noterden almak vaktinizi kurtarır.

Tereke işleri

Terekenin (mirasın) tespiti, defterinin tutulması, mühürlenmesi, korunması ve yönetilmesi işlemleri buradan yürütülür.

Mirasın reddi

Mirasın kayıtsız şartsız reddi beyanının tespiti ve tescili sulh hukuk mahkemesince yapılır.

Genel kural

Kanunda aksine bir düzenleme yoksa, bütün çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.

Sulh hukuk mu, asliye hukuk mu?

Sulh hukuk mahkemesi	Asliye hukuk mahkemesi
Kira davaları (tahliye, tespit, alacak)	Tapu iptali ve tescil davaları
Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu)	Haksız fiil ve sözleşmeden doğan tazminat
Zilyetliğin korunması, tecavüzün önlenmesi, iadesi	Mülkiyete dayalı elatmanın önlenmesi (müdahalenin men’i)
Vesayet, kayyım, mirasçılık belgesi, tereke işleri	Kamulaştırma, şahsiyetin korunması davaları
Kanunlarda açıkça gösterilen çekişmesiz yargı işleri	Görevi açıkça başka bir mahkemeye verilmeyen tüm hukuk davaları

Parasal sınır yoktur. Görev belirlenirken dava değerine bakılmaz. 2011’de yürürlüğe giren Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile parasal sınır esası kaldırılmış, görev tamamen konuya göre düzenlenmiştir. 5.000 TL’lik kira alacağı da, 5.000.000 TL’lik kira alacağı da sulh hukukta görülür.

Yanlış mahkemeye açarsam ne olur?

Görev kuralları kamu düzenindendir. Taraflar anlaşarak değiştiremez; kimse itiraz etmese bile hâkim yargılamanın her aşamasında bunu kendiliğinden dikkate almak zorundadır.

Dava yanlış mahkemede açılmışsa esastan reddedilmez — dava şartı yokluğundan usulden reddedilir ve görevsizlik kararı verilir.

Kritik süre: Görevsizlik kararı kesinleştikten sonra iki hafta içinde, kararı veren mahkemeye başvurup dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesini istemeniz gerekir.

Bu süreyi kaçırırsanız dava açılmamış sayılır. Yani en baştan, yeniden dava açmanız gerekir — bu arada hak düşürücü süre veya zamanaşımı dolmuşsa hakkınızı kaybedebilirsiniz.

Kararın tebliğinden sonra vakit kaybetmeyin.

Bu sayfadaki dayanaklar

Dayanak: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 20/1. Son kontrol: 2026-07-31.

Ayrıntı ve tüm dayanakların listesi için kaynaklar sayfasına bakın.