Dava Açarken Ne Kadar Harç ve Gider Ödenir?

İki ayrı kalem var

Dava açarken ödediğiniz para tek bir şey değildir. Karıştırılan iki ayrı kalem vardır:

1. Harçlar — Devlete ödenir, vergi niteliğindedir. Miktarları Harçlar Kanunu’na bağlı tarifeye göre belirlenir.

2. Gider avansı — Devlete değil, dosyanın masrafları için mahkeme veznesine yatırılır. Tebligat ve posta giderleri buradan karşılanır. Harcanmayan kısmı dava sonunda size iade edilir.

Harç kalemleri

Kalem	Ne zaman ödenir	Neye göre hesaplanır
Başvurma harcı	Dava açarken	Maktu (sabit) — sulh ve asliye için farklı tutarlar
Peşin harç	Dava açarken	Karar ve ilam harcının bir kısmı (aşağıda)
Karar ve ilam harcı	Karar sonrası	Konusu para ile ölçülebilen davalarda nispi, diğerlerinde maktu
Celse harcı	Erteleme hâlinde	Taraf veya vekilin sebep olduğu ertelemelerde
Keşif harcı	Keşif yapılırsa	Maktu
İstinaf / temyiz harcı	Kanun yoluna başvururken	Maktu

Nispi harç nasıl hesaplanır?

Konusu belli bir değerle ilgili davalarda karar ve ilam harcı, hüküm altına alınan değer üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanır.

Bazı dava türlerinde farklı oranlar uygulanır — örneğin nafaka davalarında bir yıllık nafaka bedeli üzerinden, ortaklığın giderilmesinde satış bedeli üzerinden ayrı oranlar geçerlidir.

Nispi harcın bir alt sınırı vardır. Hesaplanan tutar tarifedeki asgari miktarın altına düşemez.

Peşin harç: dörtte bir

Karar ve ilam harcının dörtte biri dava açılırken peşin alınır. Geri kalanı, kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.

Önemli istisna: Ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı yirmide bire düşer. Yani bir trafik kazasında yaralanan veya yakınını kaybeden kişi, dava açarken çok daha az harç öder.

Kalan harcı ödememek kanun yoluna engel değildir. Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması; hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve istinaf/temyiz yoluna başvurulmasına engel oluşturmaz.

Konusu para ile ölçülemeyen davalar

Boşanma, velayet gibi konusu para ile ölçülemeyen davalarda nispi harç değil maktu harç alınır — yani dava değerine bakılmaksızın sabit bir tutar.

Gider avansı

Gider avansının miktarı, her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılan Gider Avansı Tarifesi ile belirlenir. Yürürlükteki tarife iki kalemden ibarettir: taraf sayısının beş katı kadar tebligat ücreti ve diğer iş ve işlemler için maktu bir tutar.

Gider avansı bir dava şartıdır. Dava sırasında yetersiz kaldığı anlaşılırsa mahkeme, eksiği tamamlamanız için iki haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde tamamlanmazsa dava usulden reddedilir — gelen tebligatları dikkate alın.

Tanık, bilirkişi ve keşif parası buna dahil değildir

En çok karıştırılan nokta: tanık dinlenmesi, bilirkişi incelemesi ve keşif giderleri gider avansının içinde yer almaz. Bunlar için, o delile dayanan taraf sırası geldiğinde ayrıca delil ikamesi avansı yatırır. Aynı delili iki taraf da istemişse gideri yarı yarıya paylaşırlar.

İki avansın yatırılmama sonucu da farklıdır:

• Gider avansı dava şartı olduğu için, yatırılmaması davayı bitirir.
• Delil avansı dava şartı değildir. Yatırılmazsa dava devam eder; yalnızca o delilden vazgeçilmiş sayılırsınız — yani tanığınız dinlenmez, bilirkişi incelemesi yapılmaz.

Harcı kim öder, sonunda kim öder?

Açarken davacı öder. Ancak dava sonunda yargılama giderleri kural olarak haksız çıkan tarafa yüklenir. Davayı kazanırsanız, ödediğiniz harç ve giderleri karşı taraftan tahsil edebilirsiniz.

Harçtan muaf davalar var mı?

Evet. Örneğin tüketici mahkemelerinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlık tarafından açılan davalar Harçlar Kanunu’ndaki harçlardan muaftır. Gider avansı ise yine gerekebilir.

Görevsizlik hâlinde harç yeniden alınmaz

Mahkeme yetkisizlik veya görevsizlik kararı verdiği için yetkili ya da görevli mahkemeye yeniden başvurmanız gerekirse, başvurma harcı yeniden alınmaz.

Erteleme ücretsiz değil

Duruşmanın taraflar veya vekilleri yüzünden ertelenmesi hâlinde celse harcı alınır. Bu, gereksiz ertelemeleri caydırmak içindir.

Ödeyecek durumunuz yoksa

Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumdaysanız adli yardım talep edebilirsiniz. Talebinizi dava dilekçenizle birlikte ya da sonradan bir dilekçeyle mahkemeye sunarsınız; mali durumunuzu gösteren belgeleri eklemeniz gerekir. Kabul edilirse harç ve giderlerden geçici olarak muaf tutulursunuz.

Ayrıntı: Ücretsiz Avukat Nasıl Talep Edilir?

Güncel tutarlar

Harç tarifesindeki maktu tutarlar ile nispi harçların asgari ve azami hadleri, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere yeniden değerleme oranında artırılır.

Bu sayfadaki hesaplama aracı 2026 yılı tarifesine göre çalışır. Sonuç yine de yaklaşık bir tahmindir; ödeyeceğiniz kesin tutarı vezne belirler. Emin olmak isterseniz adliyedeki ön büroya veya vezneye danışın.

Bu sayfadaki dayanaklar

Dayanak: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 120/2. Son kontrol: 2026-07-31.

Ayrıntı ve tüm dayanakların listesi için kaynaklar sayfasına bakın.