Kadastro Mahkemesi Nedir, Hangi Davalara Bakar?

Kadastro nedir?

Kadastro, bir bölgedeki taşınmazların sınırlarının ölçülüp kimin adına tescil edileceğinin belirlenmesi işlemidir. Devlet, tapusuz veya kaydı düzensiz araziyi bu çalışmayla kayda geçirir.

Kadastro ekipleri araziye gelir, ölçüm yapar ve her parsel için bir kadastro tutanağı düzenler. Tutanaklar askıya çıkarılarak ilan edilir.

Kadastro mahkemesi ne yapar?

Kadastro mahkemesi, bu çalışma sırasında çekişmeli hâle gelen taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıkları çözer.

Baktığı işler:

• Taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara ilişkin davalar
• Tapuya tescil veya şerh edilecek ya da beyanlar hanesinde gösterilecek diğer haklar
• Sınır ve ölçü uyuşmazlıkları
• Kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalar
• Kadastro komisyonunca çekişmeli sayılıp mahkemeye devredilen tutanaklar
• Özel kanunlarla kendisine verilen işler

Az bilinen yetkileri

Kadastro mahkemesi, yalnızca kadastro işleriyle sınırlı olmak üzere şunları da yapabilir:

• Veraset belgesi verebilir. Kadastroyla ilgili veraset uyuşmazlıklarını çözebildiği gibi, istek üzerine veraset belgesi de düzenleyebilir.
• Kayyım tayin edebilir — velisi veya vasisi bulunmayan küçükler ve kısıtlılar için.
• Adli yardım taleplerini inceleyip kabul edebilir.
• İhtiyati tedbir kararı verebilir. Ancak tedbir alan taraf süresi içinde dava açmazsa tedbir kendiliğinden kalkar.

Neye bakmaz?

Kadastro tutanağının düzenlenmesinden sonra doğan haklara ilişkin istekler kadastro mahkemesinin görevi dışındadır. Ayrıca:

• Ortaklığın giderilmesi (taksim) davaları
• Muhdesata (bina, ağaç gibi eklentilere) bağlı olarak taşınmazı kazanma
• Muhdesatın yıkılıp kaldırılması

gibi mahkemeden yenilik doğurucu hüküm almayı gerektiren istekler burada görülmez.

Askı süresine dikkat — sayfanın en kritik kısmı

Kadastro müdürü, tespitlere dayanarak askı cetvellerini düzenler ve bunları kadastro müdürlüğünde ve muhtarın çalışma yerinde otuz gün süreyle ilan ettirir.

İtirazı olanlar, ilan süresi içinde kadastro mahkemesinde dava açabilir.

Bu ilan size şahsen tebliğ edilmiş sayılır. Kanun açıkça böyle diyor: yapılan ilanlar, ilgili gerçek kişilere ve tüzel kişilere şahsen tebliğ edilmiş kabul edilir.

Yani “benim haberim olmadı, kimse bana bildirmedi” savunması sizi korumaz. Askıyı görmemiş olmanız süreyi uzatmaz.

Otuz gün içinde dava açılmazsa tutanaklar kesinleşir ve tapu kütüğüne tescil edilir.

Köyünüzde veya mahallenizde kadastro çalışması yapılıyorsa askı ilanlarını takip edin. Otuz günlük süreyi kaçırmak, hakkınızı aramayı yıllar sürecek bir tapu iptali davasına dönüştürür.

Komisyona itiraz da mümkün

Askı ilanından önce, kadastro komisyonuna da itiraz edebilirsiniz. Ancak burada önemli bir sınır var:

İtiraz yalnızca uygulanan belgelerin geçerliliği hakkında yapılabilir; bir belgeye dayanmayan itirazlar incelenmez.

Komisyona itiraz etmeniz, ilan süresi içinde dava açma hakkınızı ortadan kaldırmaz — o hakkınız saklı kalır.

Görevi geçicidir

Kadastro mahkemesinin görevi, o bölgedeki kadastro çalışmasıyla sınırlıdır:

• Bölgede kadastro devam ederken ve tutanaklar kesinleşmeden → kadastro mahkemesi
• Kadastro tamamlanıp tutanaklar kesinleştikten sonra → uyuşmazlıklar asliye hukuk mahkemesinde görülür (tapu iptali ve tescil davası olarak)

Türkiye’nin kadastrosu büyük ölçüde tamamlandığı için bugün kadastro mahkemeleri yalnızca hâlâ çalışma yürütülen yerlerde faaliyet gösterir. Çoğu yerde ayrı bir kadastro mahkemesi bulunmaz.

Kadastro mahkemesi olmayan yerlerde ne olur?

Ayrı bir kadastro mahkemesi kurulmamış yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi, “kadastro mahkemesi sıfatıyla” bakar.

Harç alınır mı?

Kadastro davalarında harç ve gider bakımından kolaylıklar öngörülmüştür; askı ilanında kadastro harçları da gösterilir. Somut durumunuz için adliyedeki ön büroya veya vezneye danışın.