İcra Ceza Mahkemesi Nedir, Hangi İşlere Bakar?
Son güncelleme:
Özet Cevap
İcra ceza mahkemesi, icra takibi sırasında işlenen suç ve kabahatlere bakar: karşılıksız çek, nafaka ödememe, ödeme taahhüdünü ihlal, mal beyanında bulunmama. Verilen yaptırım genellikle tazyik veya disiplin hapsidir.
Kısaca ne yapar?
İcra ceza mahkemesi, icra ve iflas takipleri sırasında işlenen suç ve kabahatlere bakar. Adında “ceza” geçse de sıradan ceza mahkemelerinden farklıdır: verdiği yaptırımların çoğu klasik hapis cezası değil, tazyik hapsi veya disiplin hapsidir.
Tek hâkimle çalışır.
Hangi işlere bakar?
En sık görülenler:
- Nafaka hükmüne uymamak — mahkemece hükmedilen nafakayı ödememe
- Karşılıksız çek keşide etmek
- Ödeme taahhüdünü ihlal — icra dairesinde verilen ödeme sözünü tutmamak
- Mal beyanında bulunmamak veya gerçeğe aykırı beyanda bulunmak
- Hacizli malı satmak, kaçırmak veya zarar vermek
- Alacaklıyı zarara sokmak amacıyla mal varlığını azaltmak
- Ticari işletmede yöneticinin sorumluluğuna ilişkin bazı suçlar
Tazyik hapsi nedir? Klasik hapisten farkı ne?
Bu, sayfanın en önemli noktasıdır.
Tazyik hapsi bir ceza değil, zorlama aracıdır. Amacı kişiyi yükümlülüğünü yerine getirmeye zorlamaktır.
Bu yüzden:
- Yükümlülüğü yerine getirirseniz hapis derhal sona erer. Örneğin birikmiş nafakayı öderseniz tahliye edilirsiniz.
- Adli sicile (sabıka kaydına) kaydedilmez.
- Seçenek yaptırımlara çevrilmez, ertelenmez.
Yani nafaka borcunuzu ödediğiniz anda tazyik hapsi düşer.
Nafaka ödememe: en sık karşılaşılan durum
Mahkemece hükmedilen nafakayı ödemezseniz, alacaklı taraf icra ceza mahkemesine şikâyette bulunabilir.
- Yaptırım: üç ayı geçmemek üzere tazyik hapsi
- Ödeme yaparsanız hapis sona erer
- Şikâyet hakkı, ödenmeyen her ay için ayrı ayrı doğar
Nafaka ödemekte gerçekten zorlanıyorsanız, ödememek yerine nafakanın azaltılması için aile mahkemesinde dava açın. Ödememek sizi hapis riskiyle karşı karşıya bırakır, borcu da ortadan kaldırmaz.
Şikâyet süresi: üç ay
İcra ceza mahkemesindeki işler şikâyete bağlıdır — savcılık kendiliğinden harekete geçmez, alacaklının şikâyet etmesi gerekir.
Şikâyet süresi, fiilin öğrenilmesinden itibaren üç ay ve her hâlde fiilin işlenmesinden itibaren bir yıldır. Bu süreler geçerse şikâyet hakkı düşer.
Borcu öderseniz dava düşer
İcra ceza mahkemesindeki bu suçlarda önemli bir çıkış yolu vardır:
Şikâyetçi feragat ederse veya borcun ödendiği (itfa edildiği) sabit olursa, dava ve bütün sonuçlarıyla birlikte ceza düşer.
Yani duruşma günü gelmeden borcu öderseniz ya da alacaklıyla anlaşırsanız dosya kapanır. Ceza kesinleşmiş olsa dahi yükümlülüğü yerine getirmeniz hâlinde tazyik hapsi sona erer.
Bu yüzden icra ceza duruşma davetiyesi aldığınızda ilk yapılacak şey, ödeme veya uzlaşma imkânını değerlendirmektir.
Duruşmaya gitmezsem ne olur?
Şikâyet edilen kişi duruşmaya çağrılır. Mazeretsiz gelmezseniz hakkınızda zorla getirme kararı çıkarılabilir.
Size bir icra ceza duruşma davetiyesi geldiyse ciddiye alın; özellikle nafaka dosyalarında sonuç doğrudan özgürlüğünüzü etkiler.
İcra ceza mahkemesi olmayan yerlerde ne olur?
Ayrı bir icra ceza mahkemesi kurulmamış yerlerde bu işlere asliye ceza mahkemesi, “icra ceza mahkemesi sıfatıyla” bakar.
İcra hukuk mu, icra ceza mı?
Karıştırmayın:
| Durum | Mahkeme |
|---|---|
| Takip işlemlerine itiraz, şikâyet, ihalenin feshi | İcra hukuk mahkemesi |
| Nafaka ödememe, karşılıksız çek, taahhüdü ihlal | İcra ceza mahkemesi |
Ayrıntı: İcra Hukuk Mahkemesi Nedir?