Asliye Ticaret Mahkemesi Nedir, Hangi Davalara Bakar?

Kısaca ne yapar?

Asliye ticaret mahkemesi, ticari davalara bakan özel görevli bir hukuk mahkemesidir. Sıradan vatandaşın günlük hayatta karşılaşma ihtimali en düşük mahkemelerdendir; esas muhatabı tacirler ve şirketlerdir.

Ticari dava nedir?

Bir dava şu hâllerde ticari sayılır:

• Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğuyorsa,
• Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen hususlardan doğuyorsa — bu davalar tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın ticaridir,
• Kanunda özel olarak ticari sayılan diğer hâllerde (örneğin Türk Medeni Kanunu’nun rehin karşılığında ödünç verme işiyle uğraşanlara ilişkin hükümleri, Türk Borçlar Kanunu’nun işletme devri ve rekabet yasağına ilişkin bazı maddeleri).

Aynı ölçütler çekişmesiz yargı işleri için de geçerlidir; ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine de asliye ticaret mahkemesi bakar.

Dava değerinin önemi yoktur. Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın tüm ticari davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür.

Hangi davalara bakar?

• Şirketler hukuku — ortaklar arası uyuşmazlıklar, genel kurul kararlarının iptali, ortaklıktan çıkarma
• Kıymetli evrak — çek, bono (senet), poliçeden doğan uyuşmazlıklar
• Ticari sözleşmeler — bayilik, distribütörlük, franchise, taşıma, komisyon
• İflas, konkordato ve yeniden yapılandırma
• Sigorta uyuşmazlıkları
• Haksız rekabet
• Cari hesap ve ticari alacak davaları

Önce arabulucuya gitmek zorunlu

Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartıdır.

Yani ticari bir para alacağı için arabulucuya başvurmadan dava açarsanız, dava usulden reddedilir. Anlaşmazlıkla sonuçlanırsa son tutanağı dava dilekçenize eklemeniz gerekir.

Konusu para olmayan ticari davalarda (örneğin genel kurul kararının iptali) bu şart aranmaz.

Tek hâkim mi, heyet mi?

Asliye ticaret mahkemesinde davalara kural olarak tek hâkim bakar.

Ancak kanunda sayılan bazı işler üç hâkimli heyetle görülür — örneğin iflas, konkordato ve belirli bir parasal değerin üzerindeki bazı uyuşmazlıklar. Bu ayrımı mahkeme kendisi yapar, sizin belirlemenize gerek yoktur.

Asliye ticaret mahkemesi olmayan yerlerde ne olur?

Her yerde asliye ticaret mahkemesi kurulmamıştır. Bulunmayan yerlerde ticari davalara asliye hukuk mahkemesi bakar.

Kanunda bu durum için özel bir kolaylık vardır: asliye ticaret mahkemesi bulunmayan bir yargı çevresinde açılan ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması, görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez — asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder.

Buna karşılık asliye ticaret mahkemesinin bulunduğu yerlerde durum farklıdır: asliye ticaret ile asliye hukuk arasındaki ilişki bir görev ilişkisidir. Yani görev kuralları kamu düzenindendir, hâkim kendiliğinden dikkate alır ve yanlış mahkemede açılan dava görevsizlikle sonuçlanır.

Ben tacir değilim, yine de buraya mı düşer?

Şart değil. Bir tarafın tacir olması tek başına davayı ticari yapmaz. Örneğin bir mağazadan kişisel kullanım için aldığınız ayıplı ürün için açacağınız dava tüketici mahkemesinde görülür, asliye ticarette değil.

Hangi mahkemenin görevli olduğunu belirlemek zor olabilir; emin değilseniz dilekçenizi ön büroya verin, doğru mahkemeyi sistem belirleyecektir.