Aile Mahkemesi Nedir, Hangi Davalara Bakar?
Son güncelleme:
Özet Cevap
Aile mahkemesi; boşanma, velayet, nafaka, mal rejiminin tasfiyesi ve evlat edinme gibi aile hukukundan doğan davalara bakar. Şiddet gördüğünüzde alınan koruma kararları da bu mahkemeden çıkar.
Kısaca ne yapar?
Aile mahkemesi, aile hukukundan doğan uyuşmazlıklara bakan özel görevli bir hukuk mahkemesidir. Evlilik, çocuklar ve eşler arasındaki mal ilişkileriyle ilgili hemen her dava buraya açılır.
Tek hâkimle çalışır.
Hangi davalara bakar?
- Nişanlanmadan doğan davalar — nişanın bozulması hâlinde hediyelerin iadesi, maddi ve manevi tazminat
- Boşanma ve ayrılık davaları
- Velayet — çocuğun kimde kalacağı, velayetin değiştirilmesi
- Kişisel ilişki kurulması — çocukla görüşme günlerinin belirlenmesi
- Nafaka — tedbir, yoksulluk, iştirak ve yardım nafakası; nafakanın artırılması veya kaldırılması
- Mal rejiminin tasfiyesi — boşanmada malların paylaşılması, katılma alacağı
- Soybağı davaları — babalık, tanıma, soybağının reddi
- Evlat edinme
- Evlenmeye izin, yaş küçüklüğü nedeniyle izin
- Aile konutu şerhi konulması
- Koruma kararları — 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet mağduru için alınan tedbirler
Boşanma davası nerede açılır?
Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer aile mahkemesidir.
Yani eşinizin başka şehirde olması, davayı orada açmanızı gerektirmez; kendi yerleşim yerinizde de açabilirsiniz.
Pratikte üç seçeneğiniz var: davacının yerleşim yeri, davalının yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturulan yer.
Bu yetki kuralı kesin değildir. Davalı taraf süresi içinde yetki itirazında bulunmazsa, dava açıldığı yerde görülmeye devam eder.
Aile mahkemesi olmayan yerlerde ne olur?
Her ilçede aile mahkemesi kurulmamıştır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi, “aile mahkemesi sıfatıyla” bakar.
Sizin açısından değişen bir şey yoktur: dilekçenizi yine adliyedeki ön büroya (ön büro yoksa tevzi bürosuna) verirsiniz, doğru mahkemeyi sistem belirler.
Koruma kararı için dava açmak gerekir mi?
Hayır. Şiddete uğradıysanız veya şiddet tehlikesi altındaysanız koruma kararı almak için dava açmanız, avukat tutmanız ve harç ödemeniz gerekmez.
Başvurabileceğiniz yerler:
- Aile mahkemesi
- Cumhuriyet başsavcılığı
- Kolluk (polis merkezi / jandarma)
- Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM)
Kararı kim verir?
6284 sayılı Kanun’daki tedbirler ikiye ayrılır ve her birini farklı merci verir:
| Tedbir türü | Kim verebilir |
|---|---|
| Koruyucu tedbirler (barınma, geçici maddi yardım, kimlik değişikliği vb.) | Mülki amir veya hâkim |
| Önleyici tedbirler (uzaklaştırma, iletişim kurmama, silah teslimi vb.) | Yalnızca hâkim |
Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de bu tedbirlerden bazılarını alabilir. Gece yarısı karakola gittiğinizde beklemeniz gerekmez.
Ancak bu karar onaya tabidir ve sürelidir. Kolluk amiri evrakı, en geç kararı aldığı günü takip eden ilk iş günü içinde onaya sunar:
- Mülki amir 48 saat içinde onaylamazsa,
- Hâkim 24 saat içinde onaylamazsa,
tedbir kendiliğinden kalkar. Bu yüzden karakoldan aldığınız tedbirin onaylanıp onaylanmadığını mutlaka takip edin.
Acil durumda 155 (Polis), 156 (Jandarma) veya 183 (Sosyal Destek Hattı) numaralarını arayabilirsiniz.
Boşanma davasında zorunlu arabuluculuk var mı?
Yoktur. Boşanma, velayet ve nafaka davalarında arabulucuya gitme zorunluluğu bulunmaz; doğrudan dava açabilirsiniz.
Ancak mahkeme, yargılama sırasında tarafları anlaşmaya teşvik edebilir.
Bu sayfadaki dayanaklar
Dayanak: 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, 168. Son kontrol: 2026-07-31.
Ayrıntı ve tüm dayanakların listesi için kaynaklar sayfasına bakın.